Rejs jako usługa turystyczna: kiedy działa VAT-marża? 

W poprzednim artykule – Opodatkowanie rejsów międzynarodowych w czarterze jachtów i transporcie pasażerów – pisaliśmy o zasadach opodatkowania VAT usług transportu pasażerów i najmu/czarteru jachtów.  W tym artykule idziemy dalej i wyjaśniamy, kiedy organizator może stosować procedurę VAT-marża oraz jakie jest miejsce spełnienia świadczenia w przypadku usług turystycznych.  

Na czym polega VAT-marża 

VAT-marża to szczególna procedura opodatkowania usług turystyki. W przeciwieństwie do zasad ogólnych, podatek nie jest naliczany od całej ceny, którą zapłacił klient, ale wyłącznie od marży organizatora. 

Marża to różnica pomiędzy kwotą należną od klienta a kosztami usług i towarów nabytych od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. 

Przykładowo, jeżeli uczestnik rejsu zapłacił za udział 6 000 zł, a organizator kupił usługi od podmiotów trzecich za 2 000 zł to podstawą opodatkowania będzie marża wynosząca 4 000 zł. 

W praktyce VAT-marża ma jednak znaczenie nie tylko dla ustalenia podstawy opodatkowania. Wpływa również na określenie miejsca świadczenia usługi i tym samym daje odpowiedź na pytanie, czy dana usługa jest opodatkowana w Polsce. 

Kiedy stosowana jest VAT-marża  

Procedura VAT-marża nie ma zastosowania do każdego rejsu. Organizator może z niej skorzystać tylko wtedy, gdy: 

• działa we własnym imieniu i na własny rachunek;
• kupuje towary lub usługi od innych podatników;
• nabywane świadczenia służą bezpośredniej korzyści uczestnika rejsu. 

W praktyce mogą to być m.in.: 

• czarter jachtu od podmiotu trzeciego;
• wyżywienie;
• ubezpieczenie uczestników;
• dodatkowy transport;
• usługi przewodników lub animatorów. 

Jeżeli warunki te nie są spełnione, organizator nie ma możliwości zastosowania procedury VAT-marża i powinien rozliczyć usługę według zasad ogólnych. 

Co z usługami własnymi organizatora 

Nie każdy element rejsu musi być nabywany od innych podmiotów. Organizator może korzystać z własnego jachtu, zatrudniać własną załogę albo samodzielnie przygotowywać program rejsu. 

Procedura VAT-marża nie obejmuje jednak usług wykonywanych samodzielnie. 

Oznacza to, że jeżeli organizator wykorzystuje własny jacht i własną załogę, usługi te podlegają odrębnemu rozliczeniu. W przypadku własnych usług, miejsce świadczenia ustala się odrębnie dla poszczególnych elementów, zgodnie z zasadami właściwymi dla danego rodzaju świadczenia. 

Rozróżnienie pomiędzy usługami własnymi a świadczeniami, które są nabywane od podmiotów trzecich, ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu miejsca opodatkowania. 

Dlaczego miejsce świadczenia jest ważne 

Przy organizacji rejsów ten sam pakiet usług może obejmować: 

• usługi opodatkowane w Polsce,
• usługi korzystające ze stawki 0%,
• usługi pozostające poza zakresem polskiego VAT. 

Dlatego przed wystawieniem faktury warto odpowiedzieć na dwa podstawowe pytania: 

• czy mamy do czynienia z usługą własną organizatora, czy usługą objętą procedurą VAT-marża;
• gdzie dana usługa jest faktycznie świadczona. 

Dopiero odpowiedź na te pytania pozwala prawidłowo określić miejsce opodatkowania. 

Gdzie opodatkować usługi własne organizatora 

W przypadku usług własnych organizatora zastosowanie znajdują zasady, które są właściwe dla poszczególnych elementów świadczenia. 

Jeżeli rejs ma charakter transportu pasażerów, skutki na gruncie polskiego VAT mogą przedstawiać się tak:

*pod warunkiem posiadania dokumentów potwierdzających wykonanie usługi, w szczególności imiennego biletu wystawionego dla konkretnego pasażera. 

W praktyce oznacza to, że nawet przy identycznym charakterze usługi sposób jej opodatkowania może różnić się wyłącznie ze względu na przebieg trasy rejsu. 

Co z miejscem opodatkowania przy zastosowaniu VAT-marży  

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku świadczeń objętych procedurą VAT-marża. 

Zasadą jest, że miejscem świadczenia usług turystyki jest miejsce, w którym usługodawca ma siedzibę działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi są świadczone ze stałego miejsca prowadzenia działalności, które jest w innym państwie, znaczenie może mieć właśnie to miejsce. 

Oznacza to, że nawet jeśli część świadczeń wykonywana jest poza granicami Polski, elementy objęte procedurą VAT-marża mogą podlegać opodatkowaniu w Polsce. 

Jak rozliczyć model mieszany 

W praktyce organizatorzy rejsów bardzo często łączą różne modele świadczenia usług. 

Może więc dojść do sytuacji, w której jeden rejs będzie rozliczany jednocześnie na kilka sposobów: 

• część usług własnych będzie opodatkowana jako transport pasażerów;
• część świadczeń nabytych od innych podatników zostanie objęta procedurą VAT-marża;
• niektóre elementy będą pozostawały poza zakresem opodatkowania w Polsce. 

Takie podejście potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 4 czerwca 2024 r. (0113-KDIPT1-2.4012.195.2024.2.KW), który wskazał, że usługi własne organizatora oraz świadczenia nabywane od podmiotów trzecich mogą podlegać innym zasadom opodatkowania. 

Jakie wnioski płyną dla organizatorów rejsów 

Przy organizacji rejsów nie wystarczy ustalić, czy mamy do czynienia z usługą turystyki. Równie istotne jest prawidłowe określenie miejsca świadczenia poszczególnych elementów usługi. 

Ten sam rejs może bowiem obejmować usługi opodatkowane w Polsce, świadczenia korzystające ze stawki 0% i elementy, które są poza zakresem polskiego VAT. 

Dlatego przed wystawieniem faktury warto przeanalizować trasę rejsu, charakter poszczególnych świadczeń i sposób ich nabycia. W praktyce to właśnie te elementy decydują o prawidłowym rozliczeniu VAT.