Nowe obowiązki AML – czy Twoja firma będzie podmiotem zobowiązanym? 

W poprzednim artykule – Zmiany w pakiecie AML – wyjaśnialiśmy, dlaczego nowy pakiet AML/CFT będzie istotny dla branży jachtowej i dlaczego próg 7,5 mln EUR nie zamyka całego tematu. 

Teraz czas na pytanie bardziej praktyczne: czy Twoja firma stanie się podmiotem zobowiązanym? 

To ważne, bo od odpowiedzi zależy czy broker, dealer albo inny uczestnik rynku będzie musiał wdrożyć procedurę AML, ocenę ryzyka, checklistę KYC/UBO, system screeningu sankcyjnego i zasady zgłaszania podejrzanych transakcji. 

To nie jest tylko jedno rozporządzenie 

Nowe przepisy nie wynikają z jednego aktu prawnego. Są częścią szerszego pakietu AML/CFT, który obejmuje m.in.: 

• rozporządzenie AMLR 2024/1624,  
• dyrektywę AMLD6 2024/1640,  
• rozporządzenie ustanawiające AMLA, czyli nowy unijny urząd AML,  
• rozporządzenie, które dotyczy informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i niektórych kryptoaktywów.  

Z perspektywy brokerów i dealerów jachtowych najważniejsze będzie jednak AMLR, bo to ono określa katalog podmiotów zobowiązanych, zasady due diligence, obowiązki wewnętrzne i przepisy dotyczące towarów o wysokiej wartości. Samo AMLR wskazuje, że jest częścią szerszego pakietu wzmacniającego unijne ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. 

AMLR będzie stosowane od 10 lipca 2027 r. Oczywiście od tej zasady są również wyjątki. 

Kim jest podmiot zobowiązany 

Najprościej: 

Podmiot zobowiązany to podmiot, na który przepisy AML nakładają obowiązek sprawdzania klienta, oceny ryzyka, dokumentowania transakcji i zgłaszania podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. 

To nie jest tylko formalna etykieta. To zmiana sposobu działania firmy. 

Podmiot zobowiązany musi wiedzieć: 

• kim jest klient,
• kto jest beneficjentem rzeczywistym (UBO),  
• jaki jest cel transakcji,  
• skąd pochodzą środki,  
• czy klient albo UBO jest osobą PEP (politically exposed person),  
• czy występują ryzyka sankcyjne,  
• czy transakcja wygląda nietypowo.  

W branży jachtowej nie oznacza to, że każdy broker albo każdy sprzedawca jachtu automatycznie stanie się podmiotem zobowiązanym. 

AMLR mówi o osobach prowadzących handel towarami o wysokiej wartości, jeżeli taki handel stanowi ich zwykłą albo główną działalność zawodową.  

Czy Twoja firma wchodzi w AML – krótki test 

Zamiast pytać tylko: „Czy jacht kosztuje więcej niż 7,5 mln EUR?”, lepiej zadać cztery pytania. 

1. Czy działasz zawodowo?

Prywatna osoba sprzedająca własny jacht nie staje się przez to automatycznie podmiotem zobowiązanym. 

Inaczej jest z dealerem, brokerem albo firmą, która zawodowo uczestniczy w obrocie jachtami. 

2. Czy uczestniczysz w handlu towarami o wysokiej wartości?

Dla branży jachtowej istotne są oczywiście jednostki pływające. 

Zgodnie z AMLR jednostka pływająca jest towarem o wysokiej wartości, jeżeli jej cena przekracza 7,5 mln EUR.  

To oznacza, że największe ryzyko wejścia w reżim AML dotyczy podmiotów działających przy sprzedaży superjachtów. 

3. Czy jest to Twoja zwykła albo główna działalność?

Jednorazowy kontakt z klientem zainteresowanym dużym jachtem to co innego niż regularna obsługa transakcji superjachtowych. 

W praktyce trzeba spojrzeć na model biznesowy: 

• czy firma regularnie oferuje superjachty,  
• czy reklamuje się jako podmiot działający w tym segmencie,  
• czy takie transakcje są istotną częścią działalności,  
• czy firma chce wejść w ten segment na stałe.  

4. Jaka jest Twoja faktyczna rola?

To szczególnie ważne przy brokerach. 

Inaczej wygląda sytuacja osoby, która tylko przekazuje kontakt, a inaczej brokera, który prowadzi negocjacje, koordynuje dokumenty, organizuje closing i jest głównym punktem kontaktu dla klienta. 

Im bardziej broker faktycznie prowadzi proces sprzedaży superjachtu, tym trudniej będzie twierdzić, że jego rola jest wyłącznie pomocnicza. 

Dealer a broker – dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie 

Przy dealerze sprawa jest zwykle prostsza. Jeżeli zawodowo sprzedaje jednostki z najwyższego segmentu, jego działalność może wprost mieścić się w kategorii handlu towarami o wysokiej wartości. 

Przy brokerze analiza jest bardziej subtelna. 

Broker często nie kupuje jachtu na własność i nie sprzedaje go dalej. Formalnie może „tylko” pośredniczyć. Ale w praktyce to właśnie broker często prowadzi cały proces transakcyjny. 

Dlatego nie wystarczy spojrzeć na nazwę umowy. Trzeba spojrzeć na rzeczywistą rolę brokera w transakcji. 

Próg 7,5 mln EUR – czego dotyczy 

Próg 7,5 mln EUR jest bardzo ważny, ale nie można go rozumieć zbyt prosto. 

Po pierwsze, pomaga ustalić, czy jednostka pływająca jest towarem o wysokiej wartości. 

Po drugie, ma znaczenie przy szczególnym obowiązku raportowania. AMLR przewiduje zgłoszenie transakcji sprzedaży jednostek pływających za cenę co najmniej 7,5 mln EUR, jeżeli nabycie następuje do celów niekomercyjnych. W Polsce transakcje zgłasza się do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.  

Po trzecie, próg ten nie jest granicą całego AML. 

Jeżeli jesteś podmiotem zobowiązanym, musisz stosować środki należytej staranności także w innych sytuacjach, np. przy nawiązywaniu relacji gospodarczej, przy określonych transakcjach okazjonalnych oraz zawsze wtedy, gdy pojawia się podejrzenie prania pieniędzy albo finansowania terroryzmu.  

Dlatego zdanie: 

„AML dotyczy tylko jachtów powyżej 7,5 mln EUR” jest zbyt dużym uproszczeniem. 

Bardziej precyzyjnie: 

7,5 mln EUR to próg ważny dla kwalifikacji jednostki jako towaru o wysokiej wartości. Ten próg aktywuje obowiązek raportowania oraz potwierdza status podmiotu zobowiązanego. 

Cel komercyjny czy niekomercyjny – na co uważać 

AMLR dotyczy nabycia do celów niekomercyjnych. 

Jeżeli jacht jest kupowany do rzeczywistego profesjonalnego czarteru, działalności turystycznej albo innej działalności zarobkowej, obowiązek raportowania może nie wystąpić. 

Ale trzeba uważać. 

Sama spółka kupująca jacht nie oznacza jeszcze celu komercyjnego. AMLR wskazuje, że sprzedaż do użytku prywatnego i niekomercyjnego może dotyczyć również osób prawnych i porozumień prawnych, zwłaszcza gdy zostały utworzone do zarządzania majątkiem beneficjenta rzeczywistego.  

Przykład: 

Spółka SPV kupuje jacht, ale nie prowadzi realnej działalności czarterowej. Jacht ma służyć prywatnie rodzinie właściciela. W takiej sytuacji sama forma spółki nie przesądza jeszcze, że cel jest komercyjny. 

Co musi zrobić podmiot zobowiązany – co trzeba przygotować 

Jeżeli firma wchodzi w reżim podmiotu zobowiązanego, nie chodzi tylko o jedno zgłoszenie do GIIF. 

Chodzi o cały system. 

W praktyce trzeba przygotować: 

• ocenę ryzyka działalności,  
• procedurę AML,  
• checklistę KYC/UBO,  
• zasady screeningu sankcyjnego i PEP,  
• zasady dokumentowania źródła środków,  
• osobę odpowiedzialną za AML,  
• szkolenia dla osób zaangażowanych w transakcje.  

Najważniejsze pytania w praktyce będą proste: 

Kto kupuje? 

Kto naprawdę stoi za kupującym? 

Z jakich pieniędzy? 

W jakim celu? 

Czy transakcja ma sens? 

Czy pojawia się ryzyko sankcyjne albo polityczne? 

Jeżeli klient nie chce ujawnić struktury właścicielskiej, beneficjenta rzeczywistego albo źródła środków, problem nie jest już tylko organizacyjny. Może oznaczać konieczność zatrzymania transakcji albo rozważenia zgłoszenia do GIIF. 

Dlaczego banki i tak będą pytać – na co się przygotować 

Nawet jeżeli broker nie jest pewien swojego statusu, transakcja zwykle przejdzie przez bank. 

A banki jako instytucje kredytowe są objęte reżimem AML. Dodatkowo AMLR przewiduje obowiązki raportowe dla instytucji kredytowych i finansowych świadczących usługi związane z zakupem lub przeniesieniem własności określonych towarów o wysokiej wartości.  

W praktyce bank może pytać o: 

• umowę sprzedaży,  
• źródło środków,  
• strukturę kupującego,  
• beneficjenta rzeczywistego,  
• cel zakupu,  
• kraj rejestracji jachtu,  
• sankcje i PEP.  

Profesjonalny broker powinien przygotować klienta na te pytania wcześniej, a nie dopiero wtedy, gdy przelew zostanie wstrzymany. 

Co zrobić już teraz – jak się przygotować 

Firmy działające albo planujące wejście w segment superjachtów powinny zacząć od jednego pytania: 

Czy mój model działalności może kwalifikować mnie jako podmiot zobowiązany? 

Potem warto przygotować krótką analizę ryzyk, procedurę AML, checklistę dokumentów i zasady komunikacji z klientami. 

Najlepsza procedura AML to nie najdłuższy dokument. To taka procedura, którą zespół naprawdę potrafi zastosować przy transakcji. 

Podsumowanie 

Nowy pakiet AML/CFT nie oznacza, że każdy broker jachtowy automatycznie stanie się podmiotem zobowiązanym. 

Nie oznacza też, że temat dotyczy wyłącznie jachtów powyżej 7,5 mln EUR. 

Zadaj sobie te trzy pytania: 

1. Czy działasz zawodowo w handlu jachtami?
2. Czy uczestniczysz albo planujesz uczestniczyć w handlu towarami o wysokiej wartości?  
3. Czy jest to Twoja zwykła albo główna działalność? 

Po 10 lipca 2027 r. profesjonalna obsługa transakcji jachtowych w wyższym segmencie rynku będzie oznaczała nie tylko znajomość jachtów i klientów, ale także umiejętność odpowiedzi na pytania kto kupuje, dla kogo, z jakich środków i w jakim celu.