Czarter jachtu pod polską banderą z załogą i bez załogi – jakie wymogi musi spełnić armator?

Jachty pod polską banderą można udostępniać komercyjnie na dwa sposoby: 

• bez załogi, tzw. czarter bareboat, 
• z załogą.

W zależności od tego, jak jest udostępniany jacht, różne są obowiązki armatora, wymagania wobec osób, które znajdują się na pokładzie, inny jest też zakres kwalifikacji załogi.   

Nieprawidłowości mogą prowadzić do naruszenia przepisów ustawy o bezpieczeństwie morskim, a to – w razie kontroli administracji morskiej – do problemów.  Trudności mogą się też pojawić, jeśli dojdzie do odpowiedzialności cywilnej lub ubezpieczeniowej.  

Jacht udostępniany bez załogi (bareboat) 

Odpowiedzialność za prowadzenie jachtu  

Jeśli armator udostępnia jacht bez załogi, to przekazuje jednostkę do samodzielnej eksploatacji przez czarterującego. Nie zapewnia kapitana ani członków załogi, a odpowiedzialność za prowadzenie jednostki przejmuje osoba, która jacht czarteruje. Uprawianie żeglugi jachtem komercyjnym odpłatnie, udostępnianym bez załogi: 

• o napędzie żaglowym i długości kadłuba przekraczającej 7,5 m, 
• albo o napędzie mechanicznym o mocy silnika przekraczającej 10 kW, 
• wymaga posiadania dokumentu kwalifikacyjnego przez osobę prowadzącą jednostkę. Dokumentem kwalifikacyjnym może być: 
• dokument określony w przepisach o kwalifikacjach żeglarskich i motorowodnych, 
• dokument zawodowy marynarza, 
• dokument kwalifikacyjny wydany przez inne państwo lub z jego upoważnienia, uprawniający do żeglugi na jachtach morskich. 

Przepisy nie wymagają, aby osoba kierująca jednostką posiadała polskie kwalifikacje żeglarskie lub motorowodne. Dokument może być wydany przez inne państwo lub z upoważnienia tego państwa. Oznacza to, że jacht pod polską banderą może być wyczarterowany osobie, która ma zagraniczny patent lub certyfikat skippera. 

Osoba prowadząca jacht musi dysponować kwalifikacjami odpowiednimi do rodzaju i parametrów jednostki. 

Załoga jachtu  

W przypadku czarteru bez załogi pozostali uczestnicy rejsu nie muszą posiadać zawodowych kwalifikacji morskich, świadectw bezpieczeństwa ani dokumentów przewidzianych dla profesjonalnych członków załóg jachtów komercyjnych. Wymagania te stawiane są jedynie osobie, która jest odpowiedzialna za prowadzenie jednostki.  

Można spotkać się z poglądem, że skoro jacht komercyjny udostępniany bez załogi nie musi mieć zawodowej załogi, to nie obowiązują go również wymagania dotyczące obsady jednostki. Tak jednak nie jest. 

Należy odróżnić kwalifikacje załogi od wymagań bezpieczeństwa, które dotyczą konkretnego jachtu. Jacht komercyjny udostępniany bez załogi nadal podlega przepisom ustawy o bezpieczeństwie morskim i wymaganiom wynikającym z dokumentów bezpieczeństwa jednostki. To, że nie ma na nim zawodowej załogi nie zwalnia armatora z obowiązku przestrzegania wymagań bezpieczeństwa. Dlatego przed rozpoczęciem eksploatacji należy każdorazowo sprawdzić dokumentację konkretnego jachtu. 

Jacht komercyjny udostępniany z załogą  

Obowiązek posiadania kwalifikowanej załogi  

Odmiennie przedstawia się sytuacja jachtów komercyjnych udostępnianych z kapitanem i załogą.  

Załoga jachtu komercyjnego musi mieć kwalifikacje, potwierdzone dokumentami, niezbędne do zajmowania stanowisk na jednostce. Nie wystarczy na pewno sam patent żeglarski.  

W zależności od stanowiska, rodzaju wykonywanych obowiązków i parametrów jachtu wymagane mogą być inne dokumenty kwalifikacyjne i świadectwa przewidziane przez przepisy dotyczące załóg jachtów komercyjnych, takie jak dyplom kapitana jachtowego czy dyplom wachtowego oficera jachtowego.  

Skład załogi określony przez administrację morską  

Niezależnie od kwalifikacji członków załogi armator musi zapewnić obsadę zgodną z wymaganiami bezpieczeństwa określonymi przez właściwy urząd morski. Skład załogi niezbędny dla bezpieczeństwa morskiego ustala dyrektor urzędu morskiego właściwy dla portu macierzystego jednostki i potwierdza go w dokumentach bezpieczeństwa statku. Dokumentacja bezpieczeństwa określa: 

• minimalną liczbę członków załogi, 
• wymagane stanowiska, 
• kwalifikacje niezbędne do obsadzenia tych stanowisk. 

Obowiązkowe szkolenia bezpieczeństwa  

Każdy członek stałej załogi jachtu komercyjnego ma obowiązek posiadać aktualne świadectwa przeszkolenia w zakresie: 

• indywidualnych technik ratunkowych, 
• ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego, 
• bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej, 
• elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej. 

Na jachtach komercyjnych o pojemności brutto do 500 GT świadectwa te może zastąpić jedno świadectwo przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa na jachtach komercyjnych.  

Dodatkowo, członkowie stałej załogi powinni przejść przeszkolenie zapoznawcze na danym jachcie, które obejmuje zagadnienia związane z: 

• ochroną przeciwpożarową, 
• ochroną środowiska morskiego, 
• bezpieczeństwem i higieną pracy, 
• wyposażeniem ratunkowym.

Kwalifikacje zagraniczne członków załogi  

Polskie przepisy przewidują możliwość uwzględniania przy obsadzie jachtów komercyjnych kwalifikacji uzyskanych poza Polską. Są też mechanizmy uznawania zagranicznych dyplomów i świadectw przez administrację morską.  

To, czy dana osoba może zajmować stanowisko na jachcie komercyjnym pod polską banderą na podstawie posiadanego zagranicznego dokumentu, czy konieczne jest uzyskanie dodatkowego potwierdzenia lub przeprowadzenie procedury uznania kwalifikacji, wymaga każdorazowo analizy rodzaju dokumentu, stanowiska oraz przepisów.  

Z tego względu armator planujący zatrudnienie zagranicznego kapitana lub członka załogi powinien, przed rozpoczęciem eksploatacji jednostki, zweryfikować status posiadanych przez taką osobę kwalifikacji oraz ewentualne obowiązki związane z ich uznaniem przez urząd morski. 

Czarter jachtu pod polską banderą z załogą i bez załogi – jakie wymogi musi spełnić armator?

Jachty pod polską banderą można udostępniać komercyjnie na dwa sposoby: 

• bez załogi, tzw. czarter bareboat, 
• z załogą.  

W zależności od tego, jak jest udostępniany jacht, różne są obowiązki armatora, wymagania wobec osób, które znajdują się na pokładzie, inny jest też zakres kwalifikacji załogi.   

Nieprawidłowości mogą prowadzić do naruszenia przepisów ustawy o bezpieczeństwie morskim, a to – w razie kontroli administracji morskiej – do problemów.  Trudności mogą się też pojawić, jeśli dojdzie do odpowiedzialności cywilnej lub ubezpieczeniowej.  

Jacht udostępniany bez załogi (bareboat) 

Odpowiedzialność za prowadzenie jachtu  

Jeśli armator udostępniania jacht bez załogi, to przekazuje jednostkę do samodzielnej eksploatacji przez czarterującego. Nie zapewnia kapitana ani członków załogi, a odpowiedzialność za prowadzenie jednostki przejmuje osoba, która jacht czarteruje. Uprawianie żeglugi jachtem komercyjnym odpłatnie, udostępnianym bez załogi: 

• o napędzie żaglowym i długości kadłuba przekraczającej 7,5 m,
• albo o napędzie mechanicznym o mocy silnika przekraczającej 10 kW, 

wymaga posiadania dokumentu kwalifikacyjnego przez osobę prowadzącą jednostkę. Dokumentem kwalifikacyjnym może być: 

• dokument określony w przepisach o kwalifikacjach żeglarskich i motorowodnych,
• dokument zawodowy marynarza,
• dokument kwalifikacyjny wydany przez inne państwo lub z jego upoważnienia, uprawniający do żeglugi na jachtach morskich. 

Przepisy nie wymagają, aby osoba kierująca jednostką posiadała polskie kwalifikacje żeglarskie lub motorowodne. Dokument może być wydany przez inne państwo lub z upoważnienia tego państwa. Oznacza to, że jacht pod polską banderą może być wyczarterowany osobie, która ma zagraniczny patent lub certyfikat skippera.  

Osoba prowadząca jacht musi dysponować kwalifikacjami odpowiednimi do rodzaju i parametrów jednostki. 

Załoga jachtu  

W przypadku czarteru bez załogi pozostali uczestnicy rejsu nie muszą posiadać zawodowych kwalifikacji morskich, świadectw bezpieczeństwa ani dokumentów przewidzianych dla profesjonalnych członków załóg jachtów komercyjnych. Wymagania te stawiane są jedynie osobie, która jest odpowiedzialna za prowadzenie jednostki.  

Można spotkać się z poglądem, że skoro jacht komercyjny udostępniany bez załogi nie musi mieć zawodowej załogi, to nie obowiązują go również wymagania dotyczące obsady jednostki. Tak jednak nie jest. 

Należy odróżnić kwalifikacje załogi od wymagań bezpieczeństwa, które dotyczą konkretnego jachtu. Jacht komercyjny udostępniany bez załogi nadal podlega przepisom ustawy o bezpieczeństwie morskim i wymaganiom wynikającym z dokumentów bezpieczeństwa jednostki. To, że nie ma na nim zawodowej załogi nie zwalnia armatora z obowiązku przestrzegania wymagań bezpieczeństwa. Dlatego przed rozpoczęciem eksploatacji należy każdorazowo sprawdzić dokumentację konkretnego jachtu. 

Jacht komercyjny udostępniany z załogą  

Obowiązek posiadania kwalifikowanej załogi  

Odmiennie przedstawia się sytuacja jachtów komercyjnych udostępnianych z kapitanem i załogą.  

Załoga jachtu komercyjnego musi mieć kwalifikacje potwierdzone dokumentami, niezbędne do zajmowania stanowisk na jednostce. Nie wystarczy na pewno sam patent żeglarski.  

W zależności od stanowiska, rodzaju wykonywanych obowiązków i parametrów jachtu wymagane mogą być inne dokumenty kwalifikacyjne i świadectwa przewidziane przez przepisy dotyczące załóg jachtów komercyjnych, takie jak dyplom kapitana jachtowego czy dyplom wachtowego oficera jachtowego.  

Skład załogi określony przez administrację morską  

Niezależnie od kwalifikacji członków załogi armator musi zapewnić obsadę zgodną z wymaganiami bezpieczeństwa określonymi przez właściwy urząd morski. Skład załogi niezbędny dla bezpieczeństwa morskiego ustala dyrektor urzędu morskiego właściwy dla portu macierzystego jednostki i potwierdza go w dokumentach bezpieczeństwa statku. Dokumentacja bezpieczeństwa określa: 

• minimalną liczbę członków załogi,
• wymagane stanowiska,
• kwalifikacje niezbędne do obsadzenia tych stanowisk. 

Obowiązkowe szkolenia bezpieczeństwa  

Każdy członek stałej załogi jachtu komercyjnego ma obowiązek posiadać aktualne świadectwa przeszkolenia w zakresie: 

1. indywidualnych technik ratunkowych,
2. ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego,
3. bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej,
4. elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej. 

Na jachtach komercyjnych o pojemności brutto do 500 GT świadectwa te może zastąpić jedno świadectwo przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa na jachtach komercyjnych.  

Dodatkowo, członkowie stałej załogi powinni przejść przeszkolenie zapoznawcze na danym jachcie, które obejmuje zagadnienia związane z: 

• ochroną przeciwpożarową,
• ochroną środowiska morskiego,
• bezpieczeństwem i higieną pracy,
• wyposażeniem ratunkowym. 

Kwalifikacje zagraniczne członków załogi  

Polskie przepisy przewidują możliwość uwzględniania przy obsadzie jachtów komercyjnych kwalifikacji uzyskanych poza Polską. Są też mechanizmy uznawania zagranicznych dyplomów i świadectw przez administrację morską.  

To, czy dana osoba może zajmować stanowisko na jachcie komercyjnym pod polską banderą na podstawie posiadanego zagranicznego dokumentu, czy konieczne jest uzyskanie dodatkowego potwierdzenia lub przeprowadzenie procedury uznania kwalifikacji, wymaga każdorazowo analizy rodzaju dokumentu, stanowiska oraz przepisów.  

Z tego względu armator planujący zatrudnienie zagranicznego kapitana lub członka załogi powinien, przed rozpoczęciem eksploatacji jednostki, zweryfikować status posiadanych przez taką osobę kwalifikacji oraz ewentualne obowiązki związane z ich uznaniem przez urząd morski.  

Najważniejsze różnice 

Podsumowanie

Istotną różnicą pomiędzy obiema formami eksploatacji jest to, że w przypadku jachtu komercyjnego udostępnianego odpłatnie bez załogi istotne są przede wszystkim kwalifikacje osoby, która prowadzi jednostkę. Nie ma natomiast obowiązku zapewnienia profesjonalnej załogi z zawodowymi dokumentami kwalifikacyjnymi przewidzianymi dla członków załóg jachtów komercyjnych.  

Nie oznacza to jednak, że takie jednostki są zwolnione z wymagań bezpieczeństwa. Jachty czarterowane bez załogi nadal muszą spełniać wymagania wynikające z karty bezpieczeństwa i innych dokumentów bezpieczeństwa wydanych przez administrację morską.  

Natomiast w przypadku jachtów komercyjnych udostępnianych z załogą armator odpowiada zarówno za zapewnienie prawidłowej obsady określonej przez urząd morski, jak i za to, żeby członkowie załogi mieli wymagane kwalifikacje zawodowe, świadectwa bezpieczeństwa oraz aktualne przeszkolenia przewidziane przez przepisy.