Gdy jeden jacht przypomina inny – naruszenia własności intelektualnej 

Włoska grupa stoczniowa (z silnym udziałem chińskiego kapitału) od kilku miesięcy znajduje się w centrum międzynarodowego skandalu. Włoscy prokuratorzy badają zarzuty dotyczące szpiegostwa przemysłowego, po tym jak w biurze jednego z chińskich dyrektorów grupy rzekomo znaleziono urządzenia podsłuchowe.

To jeden z przykładów tego, jak brutalna jest walka o przewagę konkurencyjną w przemyśle jachtowym, wartym dziesiątki miliardów dolarów. Własność intelektualna jest tu także wymierną wartością. Gdy projekt może przynieść miliony euro zysku, narasta pokusa kopiowania rozwiązań konkurencji.

W tej publikacji omówimy najczęstsze przypadki naruszeń i sposoby ochrony przed nimi.

Design, który kosztuje

Kopiowanie designu zewnętrznego to bardzo duży problem w branży jachtowej. Współczesne jachty to często dzieła sztuki. Linia kadłuba ma już znaczenie nie tylko funkcjonalne, ale i estetyczne. Jednak granica między inspiracją a plagiatem jest często trudna do określenia. 

Spory o design dotyczą najczęściej charakterystycznych elementów – linii kadłuba, linii relingu, kształtu okien, proporcji nadbudówki czy profilu dziobu. Stocznie inwestują setki tysięcy euro w prace projektowe, a następnie obserwują, jak w krótkim czasie konkurenci wprowadzają na rynek „podobne” modele. Szczególnie narażone na kopiowanie są udane modele jachtów motorowych w przedziale 15-30 metrów – to segment, gdzie design ma kluczowe znaczenie dla sukcesu sprzedażowego. Włoskie stocznie od lat toczą mniej lub bardziej jawną wojnę o to, czyj design był “pierwszy”. 

Wojna o znaki towarowe 

Drugi najczęstszy typ naruszeń to nieuprawnione użycie znaków towarowych. W branży jachtowej marka ma ogromne znaczenie. Kupno jachtu to często decyzja prestiżowa, gdzie nazwa producenta jest równie ważna, jak jakość produktu. Problemy pojawiają się szczególnie na rynkach azjatyckich, gdzie lokalni producenci “swobodnie” traktują europejskie znaki towarowe. Dotyczy to nie tylko nazw stoczni, ale także oznaczeń konkretnych modeli jachtów, czy charakterystycznych logo umieszczanych na kadłubie. 

Stocznie muszą także chronić się przed podróbkami części zamiennych. Elementy wyposażenia sprzedawane pod markami premium niekoniecznie muszą takimi być. Co ważne, to nie tylko problem finansowy, ale i zagrożenie dla bezpieczeństwa żeglugi! 

Kradzież know-how  

Kolejnym problemem jest bezprawne wykorzystywanie rozwiązań technicznych i know-how. Współczesne jachty to zaawansowane technologicznie jednostki pływające, stworzone z innowacyjnych materiałów kompozytowych, wyposażone w zaawansowane systemy nawigacyjne czy nowoczesne rozwiązania multimedialne. 

Szczególnie narażone są: 

• innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne kadłuba;
• systemy inteligentnego zarządzania jachtem;
• rozwiązania w zakresie układów napędowych;
• materiały i technologie produkcji kompozytów.

Problem pogłębia fakt, że branża jest stosunkowo niewielka – specjaliści często „przemieszczają się” pomiędzy konkurencyjnymi stoczniami, zabierając ze sobą wiedzę o procesach produkcyjnych i rozwiązaniach technicznych, po czym wprowadzają je u konkurencji. 

Konsekwencje prawne i finansowe

Naruszenia własności intelektualnej w branży jachtowej mogą kosztować fortunę. Sądy potrafią przyznawać wysokie odszkodowania za szkody wyrządzone przez kopiowanie designu, czy podrabianie marek. 

Poszkodowane stocznie mogą domagać się: 

• zaprzestania produkcji i sprzedaży naruszających produktów;
• odszkodowań za utracone zyski;
• zadośćuczynienia za szkodę w wizerunku.

W przypadkach szczególnie rażących, gdy dochodzi do systematycznego kopiowania portfolio produktów konkurenta, odszkodowania można liczyć w milionach EUR. 

Jak się chronić 

Skuteczna ochrona własności intelektualnej w branży jachtowej wymaga kompleksowej strategii. Działania, które można w jej ramach podjąć to m.in: 

Rejestracja praw ochronnych – wzory przemysłowe, znaki towarowe i patenty powinny być rejestrowane nie tylko w Europie, ale też na rynkach azjatyckich i amerykańskich. Koszt globalnej rejestracji to ułamek potencjalnych strat. 

Monitoring rynku – regularne śledzenie działalności konkurentów i nowych produktów wprowadzanych na rynek pozwala na szybkie wykrycie potencjalnych naruszeń. Im szybciej zareagujemy, tym skuteczniejsze będzie działanie prawne. 

Zabezpieczenie know-how – klauzule poufności w umowach z pracownikami, ograniczenie dostępu do wrażliwych informacji i właściwe zabezpieczenie dokumentacji technicznej to podstawa ochrony przed kradzieżą know-how. 

Współpraca z organami celnymi – zgłaszanie znaków towarowych organom celnym ułatwia wykrywanie i zatrzymywanie podrabianych produktów na granicach. 

Przyszłość ochrony IP w jachtingu 

Branża jachtowa stoi obecnie innowacjami. Elektryczne napędy, inteligentne systemy zarządzania, materiały kompozytowe nowej generacji – to wszystko będzie wymagało jeszcze skuteczniejszej ochrony własności intelektualnej. 

Stocznie, które już dziś inwestują w kompleksową strategię ochrony IP, będą miały przewagę konkurencyjną w nadchodzących latach. Koszty takiej strategii to zazwyczaj ułamek budżetu marketingowego, a korzyści mogą być kluczowe dla przetrwania na konkurencyjnym rynku. 

W świecie, gdzie jeden udany design może przynieść ogromne przychody, ochrona własności intelektualnej przestaje być opcjonalna – staje się warunkiem sukcesu. 

Jeśli temat jest dla Ciebie interesujący, zapraszamy do naszych innych publikacji na temat własności intelektualnej: 

• ochrona własności intelektualnej
• sprzeciw przed urzędem patentowym jak bronić swojego jachtu przed plagiatem
• kopyto jachtu i prawo autorskie – nietypowy duet